نکات مهم در خصوص اختلال شخصیت وسواس جبری

 منابع:

فول فکر

ویکی پدیا

هنر زندگی

باشگاه خبرنگاران جوان

عصر ایران

دانشنامه رشد

ایسنا

1

اختلال شخصیت وسواسی یکی از انواع اختلالات شخصیتی است که فرد مبتلا به شدت ایده آل گرا بوده، نظم گرا (در مسایل و موضوعات خاص و تمیزی و نظافت) بوده و سعی در تحمیل باورها و رفتارها خود به دیگران می نماید.

2

فرد مبتلا، معمولا به این اختلال خود آگاه نیست و رفتار و افکار خود را تنها رفتار و افکار درست و نیازمند اجرا می شناسد.

3

اختلال شخصیت وسواس اختلالی ژنتیک بوده و در کنار والدین مبتلا به اضطراب و یا دیگر اختلالات روانی به شدت عود می کند.

4

افراد مبتلا به این اختلال شخصیت، از کودکی احساس نیاز به ایده آل بودن و یا بصورت ایده آلی خوب و فرمانبردار بودن خود را در مقابل دیگران و خصوصا والدین خود دارند.

5

علایم بالینی

***

اضطراب و نگرانی دایم که بصورت:

ترسیدن، لرزیدن، بهم ریختن، جیغ زدن و گریه کردن، غش کردن، و عصبانی شدن و پرخاش کردن بُروز می نماید

__________

بد خوابی و یا بی خوابی ناشی از کابوس و بختک

__________

ضعف عمومی بنیه

__________

سرگیجه و مشکلات تعادلی لرزش دست و پا

__________

مشکلات گوارشی مکرر خصوصا مشکلات روده: پولیپ و کولیت روده

__________

خالی شدن زانو و زمین خوردن و یا کم آوردن توان عمومی __________

کلافگی مکرر و شایع خصوصا بعد از تمرینات فیزیکی و یا سکس

__________

زود جوشی و حساس بودن شدید به محرک های محیطی __________

هیجانی و ویری بودن

__________

Phobia _ فوبیا (ترس و اضطراب ناشی) از: تنهایی، بیمار شدن، رها شدن، تصادف کردن، تجاوز شدن به خود و یا اطرافیان، مردن و آسیب دیدن بی قراری کنترل شده (درونی) __________

عدم تمرکز در رفتار شخصی و نوع برخورد با دیگران __________

حرف ناپذیری محض و یا حرف پذیری بسیار اندک __________

خشک و کند بودن در ارتباط و امور و مسایل ناشی از ارتباط (کار، مسافرت، روابط بین فردی، رانندگی)

__________

جمع کردن و انبار کردن خوراکی، مطالب آموزشی و جزوه، دوره ها، دارو، لوازم آرایشی و یا هر چیزی که نیاز مکرر و دایم به آن نباشد __________

منفی گرایی و فاجعه پنداری دائم

__________

احساس خستگی مکرر و بی جا

6

علایم رفتاری

****

ایده آل گرایی در حد ناتوانی در اتمام کارها

__________

چهارچوبی بودن در تمامی کار ها و امور و ارتباطات به نحوی که خشکی و کند بودن رفتار فرد مبتلا در نظر دیگران مشهود است __________

ریز بینی، سرچ و فضولی مداوم در زندگی افراد مورد نظر __________

خساست انتخابی

__________

وقت شناسی غیر عملی و غیر متعارف بطوری که باعث رنج و عذاب و دلخوری خود فرد بیماری و درگیری وی با دیگران می گردد __________

توجه خاص و ریز بینی به جزییات حاشیه ای

__________

اعتیاد به کار و کارهای تکراری ناتوانی در شراکت در کارها و تفویض قسمتی از امور به دیگران

__________

قاعده گرایی خشک و قالبا بی پایه و اساس به حدی که برای دیگران و حتی خود فرد بیمار آزار دهنده می شود

__________

نیاز شدید به روال ها

__________ اعتقاد به خود درست بودن و خود درست فهمیدن و داشتن بینشی کاملا صحیح

_________

اعتقادی بودن شدید به مناسک و مراسم و سنت ها و باورها با وجود رسیدن به خلاف این باور ها و اعتقادها خرافی بودن شدید اما توجیه شده

__________

ناتوانی در حل تعارضات بین فردی و پرخاشگری و قهر به جای مدیریت بحران

__________

ناتوانی در مدیریت رابطه با بی توجهی، توجه بیجا، باج دادن، فداکاری و سوء استفاده کردن

__________

تمارض و دیگران رفتارهای نمایشی برای آشتی کردن و یا جلب محبت نظر دیگران

__________

وابستگی شدید به افراد خاص

__________

باج دهی مداوم و مکرر به افراد خاص

__________

نگرانی دایم به از دست دادن روابط عاطفی و انجام رفتارهای پیشگیرانه غالبا اشتباه

__________

پنهان کاری و دروغگویی توجیه شده مچ گیری و کنکاش در رفتار و ارتباطات افراد مورد نظر خود

__________

سخت کوشی غیرمتعارف در انجام امور

7

هسته مرکزی اختلال وسواسی عبارت است از کمال طلبی و انعطاف ناپذیری به صورت الگویی نافذ و فراگیر. افراد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی اجباری نیاز شدیدی به اِعمال استانداردهای خود در محیط خارج خود می کنند.

8

ختلال شخصیت وسواسی جبری از انواع اختلال شخصیت است که مشخصه های اصلی آن؛ محدود بودن هیجانات، منظم و مرتب بودن، مداومت و پافشاری، سرسختی و یک دندگی است. به شدت به قوانین حساس هستند و به طور افراطی به انجام قوانین می پردازند. این افراد معمولا افرادی متعصب، انعطاف ناپذیر می باشند. کمال گرایی آن ها به گونه ای است که به خاطر وسواس ها و حساسیت های بیش از حد، نمی توانند کار خود را به طور کامل به اتمام برسانند.

9

هر چیزی که روال زندگی عادی این افراد را بخواهد بر هم بزند، ممکن است سبب بروز اضطراب شدید و یک سلسله اعمال آیینی (رفتارهای وسواسی) که آنها بر زندگی خود و دیگران تحمیل می کنند؛ منجر شود.

10

این افراد هیچ گاه به دیگران اعتماد ندارند و آن ها را از دقّت کافی برخوردار نمی دانند. زندگی آنان توسّط مقرّرات، برنامه ها و روال های انعطاف ناپذیر کنترل می شود. توجّه بیش از حدّ آن ها به کار، مانع از خودانگیختگی، آرمیدگی و برقراری روابط عمیق می شود. آنان در زمینهٔ مسائل مالی، هیجان ها و عواطف، افرادی تنگ نظر بوده و همواره اظهار می دارند که همیشه باید «حرف، حرف ما باشد». 11

برای این بیماران کنترل رفتار و محیط خود بسیار مهم است و بنابراین هر چیزی که برنامه ریزی معمول آنها را تهدید یا به خطر اندازد اظطراب شدید را در آنان بوجود می آورد، در نتیجه برای رفع این اضطراب آداب، رفتارها و برنامه های وسواسی بیشتر به زندگی خود و دیگران وابسته به او (مثل همسر و فرزندان) تحمیل می کنند. 12

شوخی برای این بیماران معنی ندارد و غالبا رفتار و خلقشان بسیار جدی و رسمی است، بدین ترتیب وقتی وارد زندگی خانوادگی آنها می شوید احساس می کند در یک پادگان نظامی هستید که کوچکترین خطا شدیدترین برخورد را در پی دارد.

13

مشکلات احتمالی اختلال شخصیت وسواسی-جبری

**** -

اضطراب

__________

- افسردگی

__________

- دشواری پیشرفت در موقعیت حرفه ای

__________

- دشواری در روابط

14 روش های مختلف رفتار درمانی شامل:

*****

- حساسیت زدایی تدریجی

__________ - غرقه سازی __________

- شرطی سازی آزارنده (انزجار درمانی)

__________

- غرقه سازی تجسمی

__________

- بازداشتن فکر

15 علائم اختلال کدام است؟

***

ویژگی اصلی افراد مبتلا به اختلال شخصیت وسواسی، اشتغال ذهنی عمیق با موضوعاتی مانند نظم و ترتیب، کمال گرایی و ایراد گیری و کنترل شدید همه مسائل و داشتن چارچوب های انعطاف ناپذیر است. از علائم مهم این اختلال می توان به این موارد اشاره کرد:

***

۱- اشتغال ذهنی زیاد با جزئیات، فهرست ها، آداب، سازماندهی و زمان بندی برنامه ها به حدی که فرد نمی تواند به اصل موضوع بپردازد و انجام آن را عملی کند

۲- کمال گرایی بیش از حد، که باعث می شود بسیاری از کار ها ناتمام بماند

۳- تعهد بیش از حد به محل کار برای انجام وظایف و ساعت کاری زیاد (بدون نیاز اقتصادی به اضافه کاری) و خودداری از اختصاص دادن بخشی از وقت خود به تفریح یا ارتباط با دوستان

۴- وجدان بسیار سختگیر و غیرقابل انعطاف

۵- ناتوانی در دور ریختن اشیای غیرمفید، با این فکر که بالاخره یک روز ممکن است لازم شود

۶- ناتوانی در همکاری و مشارکت با دیگران در انجام کار ها، مگر این که آن افراد کاملاً طبق نظر و قواعد او عمل کنند

۷- خشک دست و خسیس بودن

۸- انعطاف ناپذیری و سرسخت بودن

۹- مشکل در تصمیم گیری در مواردی که از قبل قاعده مشخصی وجود ندارد

۱۰- خشم و ناکامی در زمانی که احساس می کند کنترلی روی شرایط ندارد

۱۱- کم ارتباطی با دیگران

17

دلیل بروز چنین اختلالی چیست؟

***

مانند بسیاری از مشکلات سلامت روان این اختلال نیز چندعاملی است. یعنی هم ژنتیک و هم محیط و هم یادگیری از دیگران در ایجاد علائم نقش دارند. همچنین فرهنگ رایج در جامعه ممکن است در این حالت نقش داشته باشد. به عنوان مثال فردی که در کشور ژاپن زندگی می کند ممکن است آداب و رفتارهایی داشته باشد که در آن کشور کاملاً طبیعی محسوب شود ولی همان آداب برای فردی که در ایران زندگی می کند، مطرح کننده اختلال شخصیت وسواسی باشد. شیوع این اختلال در دنیا حدود یک درصد است و مردان دو برابر زنان به این اختلال دچار می شوند.

18

چطور می توان پیشگیری کرد؟

***

محیطی که فرد در آن پرورش می یابد می تواند نقش مهمی در ایجاد این اختلال داشته باشد. بنابراین شیوه فرزندپروری والدین در این زمینه بسیار مهم خواهد بود. از آداب اولیه ای که کودک باید بیاموزد، مانند آموزش توالت رفتن، تا سایر موارد مانند انجام تکالیف، اگر با سختگیری و ایراد گیری بیش از حد و غیرمعمول باشد ممکن است باعث شکل گیری چارچوب های سخت و انعطاف ناپذیر در ذهن کودک شود. همچنین اگر در محیط مدرسه شیوه آموزش و پرورش با سختگیری و قواعد عجیب و غیرمعمول همراه باشد، می تواند آثار مهمی در ایجاد این حالت ها بگذارد.

19

به گزارش هافینگتن پست، اختلال شخصیت وسواسی - جبری از هشت راه قابل تشخیص است:

1- درگیری مداوم با جزییات، قوانین، برنامه ها تا حدی که لذت از فعالیت های روزانه را از بین می برد. افرادی که دچار این مشکل هستند استراحت کمی دارند و صرف زمان بسیار روی انجام کارها و اصرار بر آن موجب عصبانیت، اضطراب و ناراحتی در این افراد می شود. اما در عین حال قادر به توقف این رفتارها نیستند.

2- کمال گرایی هایی که از به پایان رساندن کارها جلوگیری می کند. در این حالت فرد به دلیل حس کمال گرایی به هیچ فردی اجازه کمک در کارهای روزانه اش را نمی دهد.

3- دوستان و اقوام در مرحله دوم و سوم زندگی و توجه این افراد قرار می گیرند. این افراد به حدی درگیر کارهایشان می شوند که اهمیت خانواده و دوستان برای آنها کمرنگ می شود و برای ملاقات با دوستان و خانواده وقت کمتری را اختصاص می دهند تا جایی که این رفتارها به انزوای آنها منجر می شود. به همین علت است که افراد دچار اختلال شخصیت وسواسی - جبری عموما دوستان کمی دارند و اغلب از سوی خانواده نادیده گرفته می شوند.

4- این افراد عموما شخصیت های سرسختی دارند. مبتلایان به حتی در صورتی که کاری برایشان بسیار زجرآور باشد، آن را انجام می دهند.

5- احساس با ارزش بودن رفتارها در این افراد شدید است. این افراد وقتی کاری را انجام می دهند از دیگران نیز انتظار همان کار را دارند. و با وجودی که دیگران به آن کارها اعتقاد ندارند اما این بیماران فکر می کنند آنها بهترین کارها را انجام می دهند.

6- شباهت زیادی با احتکارکنندگان دارند. این افراد علاقه کمی به دور انداختن اشیای اضافی دارند.

7- اجازه کمک به دیگران را نمی دهند. این افراد به دلیل بالا بودن انتظاراتشان به هیچ کس اجازه همیاری نمی دهند، چراکه رفتار دیگران مطابق با استانداردهای سختگیرانه و غیرواقعی آنها نیستند.

8- شخصیت های جبری هزینه نمی کنند. این افراد پولی را که در اختیار دارند به درستی استفاده نمی کنند و تمایل زیادی به ذخیره کردن همه چیز از جمله پول دارند. اختلال شخصیت وسواسی - جبری اختلالی است که مبتلایان به آن عموما قادر به توقف وسواس و اجبارهای فکری خود نیستند بنابراین بدون کمک از داروهای شیمیایی و یا رفتاردرمانی این بیماری قابل درمان نیست

____________

گردآوری:ابوالقاسم کریمی(فرزندزمین)

10 آذر 1398